عملیات بارباروسا بزرگترین اشغال نظامی تاریخ

عملیات بارباروسا –
تاریخ جنگ هاى بسیار بزرگى را به خود دیده است. از هجوم سیل آسای نیم میلیون سرباز مغول به آسیاى غربى تا حمله ارتش ها ی۳۰۰ هزار نفره عثمانى به جنوب اروپا تا حمله  ۷۰۰ هزار نفره ناپلئون به روسیه در ۱۸۱۲  اما نبرد بارباروسا نه مشابهى تا آن تاریخ داشت و نه آن که بعدها تکرار شد. این نبرد از چنان وسعت و حجمى برخوردار است که سایر نبردهاى جهان با تمام عظمت شان در برابر آن مشتى عملیات فرعى محسوب میشوند.
عملیات بارباروسا به افتخار فردریک بارباروسا ، فرمانروای قرون وسطای آلمان که آلمان را در دوره‌ای که نیاز داشت نجات داده بود نامگذاری شد. عملیات بارباروسا پیش از اینکه به توصیف ابتدایی این عملیات بپردازیم لازم است بدانیم بارباروسا که بود فریدریک یکم یکی از اشراف بود که با نام فریدریک بارباروسا در سال ۱۱۵۲ و بعد از بازگشت از جنگهای صلیبی به پادشاهی المان رسید او مهمترین پادشاه سلسله معروف هوهنشتاوفن به حساب می‌آید. آلمان در زمان او به اوج ترقی رسید کشور آلمان در زمان او با الحاق لهستان و مجارستان  به برترین کشور اروپایی تبدیل شد تا اینکه با مرگ فردریک در سال ۱۱۹۰ امپراطوری او چند تکه شد یکی از افسانه‌های رایج در آلمان این بود که فردریک نمرده و در موه تورینگن در شرق آلمان منتظر است تا کسی از او کمک بخواهد تا دوباره آلمان را به عظمتش بازگرداند او چنان انتظار کشید تا ریشش قرمز شد ۷۵۰ سال بعد هیتلر از او برای اینکار استمداد کرد! نام عملیاتی که هدفش حذف اتحاد جماهیر شوروی بود بر طبق این افسانه بارباروسا نام گذاری شد.

عملیات بارباروسا اسم رمز اشغال شوروی توسط آلمان در جریان جنگ دوم جهانی بود. از ۲۲ ژوئن ۱۹۴۱، بیش از ۳٫۹ میلیون سرباز المانی و ۹۰۰ هزار سرباز ارتش های متحد , شرق شوروی را در طول ۲۹۰۰ کیلومتر مرز مشترک اشغال کردند، که بزرگترین اشغال در تاریخ جنگهای بشر است. بارباروسا از ۶۰۰ هزار وسیله نقلیه موتوری، و ۷۵۰ هزار اسب استفاده کرد. این عملیات جاه طلبانه  آغازی بر فاز محوری تعیین پیروز جنگ داشت. اشغال شوروی توسط آلمان منجر به ۹۵٪ همه تلفات ارتش آلمان از ۱۹۴۱ تا ۱۹۴۴ و ۶۵٪ کل تلفات نظامی متحدین در تمام طول جنگ شد.

ساعت سه و سی دقیقه صبح بیست و دوم ژوئن عملیات بارباروسا آغاز شد هیتلر در یک سخنرانی رادیویی در آن زمان اعلام کرد: باز هم امروز تصمیم گرفته‌ام سرنوشت و آینده رایش و مردممان را در دست سربازانمان قرار دهم امیدوار خداوند به ویژه در این کارزار ما را یاری کند. افراد پیاده ضمن پیشروی صدای غرش هواپیماهای بمب افکن و شکاری شان را می‌شنیدند هدف حمله ورماخت در وهله اول در هم شکستن قدرت تحرک و کارآمدی ارتش سرخ بود تا مسیر پیشروی به سه هدف اصلی را هموار سازد مهم‌ترین موج حمله هوایی المان  علیه فرودگاه‌های روسی بود که منجر به نابودی ۱۲۰۰ فروند جنگنده روسی بر روی زمین شد حمله توسط سه ارتش انجام می‌شد گروه ارتش‌های شمالی  که وظیفه تصرف شمال روسیه و لنینگراد را داشت گروه ارتش‌های مرکزی  که وظیفه داشت از مسیر لشکرکشی ناپلئون به مسکو برسد و گروه ارتش‌های جنوب تحت فرماندهی گرد فون روندشتد که وظیفه تسخیر اوکراین و قفقاز را داشت ارتش‌های شمالی به وسیله فنلاندی‌ها و ارتش‌های جنوب توسط رومانیایی‌ها مجارها و… حمایت می‌شد  رومانیایی ها هنگامی که شنید آلمانی‌ها برای تسخیر روسیه از آنها درخواست کمک کرده‌اند درخواستشان را با خوشحالی پذیرفتند و اعلام داشتند: البته که  در این نبرد از همان ابتدا شرکت خواهیم کرد. موقعی که پای جنگ با نژاد اسلاو در میان باشد همه رومانیایی‌ها را از خودتان بدانید.عمده‌ترین هدف آلمانی‌ها در نبرد کیف یک احاطه و محاصره بزرگ و سپس نابودی ارتش‌های جنوبی شوروی تحت فرماندهی مارشال بودینی بود این عملیات از روز بیست و سوم آگوست شروع و در بیست و ششم ماه سپتامبر ۱۹۴۱ به پایان رسید. تقریباً تمام ارتش‌های جنوب غربی شوروی به استعداد ۶۶۵۰۰۰ نفر در این عملیات به محاصره آلمانی‌ها در آمدند در این موقع واحدهای کوچک سربازان شوروی و مارشال بودینی و کمیسر عالی اکراین نیکیتا خروشچوف  توانستند به موقع فرار کنند فرمانده واحدهای جنوب شرقی کریپونوس   هنگام تلاش برای فرار گیر افتاد و به دست آلمانی‌ها کشته شد هنگامی که استالین  دستور عقب‌نشینی داد دیگر دیر شده بود۶۰۰۰۰۰ سرباز اسیر شدند و ۳۹۲۳ توپ و یکصد و چهارده عراده تانک و صد و شصت و هفت هواپیمای جنگی شوروی به غنیمت آلمانی‌ها افتاد.

حمله‌های اصلی آلمانی‌ها از جانب پروس شرقی به سوی کوناس ویلنا لمژا و سایر بخش‌های اشغالی لهستان شوروی و سسپس لنینگراد و مسکو بود در روز ۲۳ ژوئن پیکار سختی بین ستون‌های جلودار آلمانی با لشکرهای شوروی در گرفت در این نبرد روس‌ها لمژا و کولونو و لیتوفسک  را از دست دادند. روز بعد آلمانی‌ها تهاجم خود را از سر گرفتند و به پیشروی خود به سمت شاولی و کوناس و گرودنو و ویلنا ادامه دادند در ناحیه مینسک  زرهپوش‌های آلمانی خط دفاعی روس‌ها را شکافتند ولی در اثر ضدحمله روس‌ها عقب رانده شدند تا این زمان آلمانی‌ها به دو مقصود اصلی خود نائل آمده بودند اول پیشروی سریع از لتونی و لیتوانی و بلاروس به سمت مسکو و لنینگراد و دیگری ایجاد شکاف و احاطه ارتش‌های سرخ به طور گسترده و هموار نمودن پیشروی به سمت کیف و قفقاز.در نتیجه یک حمله غافلگیرانه آلمان‌ها در نواحی دوینسک ارتش سرخ در بیالیستوک  محاصره شد و ۴۰۰۰۰ سرباز تسلیم آلمانی‌ها شدند

 

 

در این زمان در ستاد ارتش آلمان این سؤال پیش آمده بود که اول برای تسخیر مسکو حمله شود یا اکراین پس از بحث و جدل‌های طولانی بین ژنرال‌های آلمانی و هیتلر سرانجام تصمیم بر این گرفته شد که اول اکراین تسخیر شود این تصمیم به دلایلی هم درست و هم نادرست بود درست برای اینکه ارتش آلمان به نفت و غلات اوکراین احتیاج مبرمی داشت و به علاوه با این حمله راه رسیدن به قفقاز باز می‌شد و نادرست از این جهت که اولاً تسخیر مسکو در آن زمان باعث می‌شد تا نیروهای سیبریایی نتوانند به موقع به کمک ارتش سرخ بیایند و مسکو را نجات دهند و در واقع این دو ارتش به طور جداگانه باید با ورماخت می‌جنگیدند که در این صورت شانس پیروزی آلمانی‌ها بسیار بالاتر می‌رفت در ثانی اشغال مسکو شوروی را از مرکز ارتباطی و تسلیحاتی خود محروم می‌ساخت و سوماً چون دمای هوای اکراین و قفقاز در زمستان از مسکو گرم تر است ارتش آلمان مجبور نبود سرمای بسیار شدید دشت‌های روسیه را تحمل کند. آنچه کار را برای هیتلر دشوارتر می‌کرد این بود که روس‌ها بر خلاف سربازان کشورهای غربی تا پای جان می‌جنگیدند به علاوه آلمانی‌ها به جای ۲۰۰ لشکر تخمینی با ۴۰۰ لشکر روسی روبرو شده بودند تازه فرماندهان دستپاچه شوروی آرامش خود را بازیافته بودند در این زمان بود که ژنرال هالدر  رئیس ستاد مشترک ورماخت در دفتر خاطراتش نوشت:کل اوضاع به طور فزاینده‌ای روشن می‌سازد ما غول روسیه را بسیار دست کم گرفته‌ایم.

اتحاد جماهیر شوروی در ژوئن ۱۹۴۱ و ماه‌های پس از آن در شرایط دشواری بود با این حال که تا اواسط ژوئیه چهار میلیون سرباز داوطلب رفتن به جنگ شده بود ولی در آن دوره شرح این قهرمانی‌ها چیز ناچیزی بود ارتش سرخ تا اواسط ژوئیه در وضع نومید کننده‌ای قرار داشت طی سه هفته نبرد ۳۵۰۰ عراده تانک و شش هزار هواپیما و بیش از دو میلیون سرباز از دست داده بود در نیمه دوم ژوئن نبرد اسمولنسک به یک فاجعه عظیم تبدیل گشت پنج ارتش روسی به محاصره افتادند و با وجود اینکه برتری نفرات داشتند نتوانستند حلقه محاصره را بشکنند در آغاز ماه اوت با بسته شدن این حلقه سیصدهزار سرباز روسی به اسارت آلمان‌ها در آمدند در شهر سه هزار توپ و تانک یا به تصرف آلمانی‌ها در آمد یا نابود شد.

ارتش شوروى نیز در این نبرد از نیروى قدرتمندى برخوردار بود. ۴ میلیون سرباز، ۱۰ هزار تانک و حدود همین تعداد هواپیما. اما دراین زمان همه مى دانستند که قدرت رزمى لشکرهاى آلمانى چندین برابر مشابه روسى آن هاست. ارتش ۴ میلیون نفرى رایش در این زمان زیرنظر دو فرمانده بسیار بزرگ آلمانى   قرار داشت.
این دو سر فرمانده ى آلمانى مجددا از روش حمله برق آسا استفاده کرده و به سرعت نیروهاى رزمى و موتوریزه خود را در خاک اروپایى شوروى پیش راندند.
هم زمان با حمله این واحدهاى عظیم هواپیماهاى آلمانى تمام خطوط مخابراتى و مواصلاتى روس ها را بمباران کرده مانع به هم پیوستن لشکرهاى روس به یکدیگر شدند.
سرعت عمل آلمان ها سبب شد تا بسیار سریع تر از آن چه همه گمان مى بردند خطوط دفاعى روس ها از هم بپاشد و نیمى از ارتش سرخ بدون ارتباط با نیمه فعال خود به جاى مقاومت برنامه ریزى شده به دفاع منفعلانه دست بزند.
در جنوب لشکرهاى آلمانى با چرخشى ناگهانى روس ها را به سمت دریاى سیاه و اکراین عقب راندند و  فرمانده آلمانی فون روندشتت  خیلى سریع اعلام کرد که در جنوب و اکراین با مقاومت هاى سازمان یافته روبه رو نیست و به دنبال فتح اکراین وارد عمل مى شود.
در جبهه مرکزى فون بوک  دیگر فرمانده آلمانی پس از درهم کوبیدن واحدهاى خط مقدم روسیه در ۶ ژولاى در مینسک در ۳۰۰ کیلومترى غرب مسکو ارتش شوروى را با ضربه اى خردکننده به عقب راند. در نبرد مینسک صدها هزار سرباز سرخ کشته و ۳۲۴ هزار نفر اسیر شدند. این نبرد تعیین کننده که منجر به تسخیر منابع بزرگ نظامى روس ها به میزان ۱۸۰۰ توپ و ۳۳۳۰ تانک به دست آلمان ها شد تقریبا مسکو را بلادفاع در برابر آلمان ها قرار داد.
استالین در پى شکست مینسک بلافاصله ژنرال تیموچنکو را به فرماندهى قواى ارتش منصوب کرد و به دنبال فراخوان ۱۰۰ لشکر روسى در مرزهاى شرقى آسیایى (و سیبرى) رفت. در ۲۸ ژولاى سپاه هفتم آلمان که ورزیده ترین واحدهاى زرهى آلمان را در خود جاى داده بود به فرماندهى ژنرال گودریان (مدرس اصلى تز استفاده از زره پوش هاى انبوه) با تصرف اسمولنسک در ماه اوت به ۱۵۰کیلومترى غرب مسکو رسید.
نبرد مسکو را مى توان نقطه ى عطف عملیات عظیم بارباروسا دانست. ۳۰۰ لشکر آلمانى پس از جارو کردن لشکرهاى درهم پاشیده ى ارتش سرخ در جنوب و شمال اکنون با فرمان هیتلر در ۳۰ سپتامبر عملیات موسوم به توفان را آغاز کردند. مطابق این فرمان مسکو باید از شمال و جنوب مورد حمله قرار مى گرفت.
در ۱۶ اکتبر ۱۴ لشکر زرهى آلمانى به همراه ۴۴ لشکر پیاده و ۸ لشکر موتوریزه از سمت کیف در جنوب غربى مسکو حمله را بهسمت این شهر آغاز کردند. ارتش هاى شمالى آلمان نیز با تصرف کالینین در ۱۶۰ کیلومترى شمال مسکو این شهر را در آستانه سقوط قرار دادند.
دیگر هیچ کس در ۱۴ اکتبر امیدى به پایدارى مسکو نداشت. نیمی از مردم شهر به اضافه تمامى مقامات سیاسى (به جز استالین) شهررا ترک کردند. مارشال ژوکوف مدافع عملیات لنینگراد (که موفق به متوقف کردن آلمان ها شده بود) سر فرماندهى ارتش شوروى رادر دفاع از مسکو برعهده گرفت.
ژوکوف فورا دستور داد که اطراف مسکو پر از گودال و خندق شود. گزارش هاى متعدد از تمرکز شدید نیروهاى روسى در پشتدروازه هاى مسکو مى داد. این در حالى بود که زرهپوش هاى المانى به سرعت از سه جاده بریاینک – مسکو، اسمولنسک  – مسکو وکالینین – مسکو در حال نزدیک شدن به شهر بودند.
در ۱۹ اکتبر پایتخت روسیه به طور موقت به کوى بیشف در هزار کیلومترى شرق مسکو منتقل شد اما استالین که خود را در غافلگیرى شوروى مقصر مى دانست قسم خورد که مسکو و کرملین را ترک نکند.
خطوط اولیه  دفاعى روس ها در این زمان قادر به دفاع از مسکو نبود اما دو اتفاق هم زمان باعث نگرانى فرماندهان آلمانى و خوشحالى ژوکوف روسى مى شد؛ باران هاى سی لآسا که نومید زمستان زودرس مسکو رامى داد حرکت نیروهاى موتوریزه آلمان را کند کرد و از آن سو میلیون ها سرباز و داوطلب روسى به سرعت خود را از شرق، شمال شرق و جنوب شرق به مسکو مى رساندند.در حالى که آلمان در این زمان تنها ۷۰ لشکر را در حال تهاجم به مسکو داشت و قادر نبود به آن ها قواى کمکى برساند. در اولدسامبر آلمان ها به ۳۰ کیلومترى مسکو رسیدند و اکنون نه تنها غرش توپ هاى آلمانى کرملین را مى لرزاند بلکه مردم حومه مسکو می  توانستند پیش قراولان آلمانى را ببینند.
اما فون بوک نابغه ى نظامى آلمانى با استفاده از عکس هاى هوایى و وضعیت واحدهاى خسته ى خود به نتیجه دیگرى رسیده بود. گل ولاى اجازه نداده بود که واحدهاى موتوریزه مسکو را قبل از رسیدن قواى کمکى تصرف کند و اکنون ژوکوف مسکو را به شدت تجهیز کرده بود. باران هاى سی لآسا و سرما سبب شد قواى آلمانى ۱۵ روز دیر به مسکو برسند. و همین ۱۵ روز حیاتى سبب شد که ۱۰۰ لشکر عمدتا از شرق و سیبرى و شرق اورال به کمک مسکو بیایند.
او در دوم دسامبر در درخواستى محرمانه از هیتلر خواست تا حمله نهایى مسکو را تا بهار به تعویق بیندازد اما هیتلر  با این درخواست مخالفت کرد و در ۱۵ دسامبر فرمان حمله ى نهایى به مسکو را صادر کرد. اما زمان از دست رفته بود و حملات آلمان ها ناگهان با ضد حمله هاى شدید پاسخ گفته شد و در حالى که بارش برف آغاز شده بود،حمله ى کم رمق زرهپوش هاى درگل ماند ه آلمان هابا ضدحمله سنگین واحدهاى تعلیم دیده وآشنا به سرماى شرق روسیه مواجه شد.
در نبرد بى رحمانه مسکو ۳ میلیون سرباز از دو طرف شرکت داشتند و تاریخ مجددا تکرار شد.سربازان سرمازده ى آلمانى بدون آن که بتوانند از حربه جنگ برق آسا استفاده کنند هدف حملات جنگجویان سیبریایى وسواران قزاق قرار گرفتند. آنها هرگز گمان نمى کردند ارتش روسیه بتوانند براى آن ها مشکل آفرین باشد اما زمانى که توپ ها در گل از حرکت مى مانند و خودروها به دلیل سرماروشن نمى شوند و انگشتان یخ زده قادر به فشردن ماشه اسلحه نیست آنگاه اسکى بازان و سواران آسیایى یکه تاز میدان مى شوند. آلمان ها تا ۸ دسامبر مقاومت کردند و على رغم دستور پیشوا براى مقاومت تا ۱۶ دسامبر یکسره عقب نشستند. ظرف دو هفته آلمان ها ۲۵۰ کیلومتر عقب رانده شدند و دیگر مسکو در خطر نبود.آلمان برنامه ى جدى براى تسخیر عراق و همکارى با دولت ایران داشت.
پیروزى سریع در این جبهه مى توانست ارتش مردد ترکیه را نیز به سمت آلمان ها بکشاند. آن گاه صحنه بازى فرق مى کرد. شریان سیاست انرژى انگلیس در خاورمیانه بود و حضور حتی ۵ لشکر آلمان ها در منطقه مى توانست سبب کابوس انگلیسیها شود. انگلیسى ها با نیروى بسیار اندک ایران را تسخیر کرده بودند و فلسطین و سوریه نیز با همین تعداد اندک تحت فرمان درآمده بودند. شکست استالینگراد سبب خشم شدید هیتلر و عقب نشینى آلمان ها به غرب  شد. آلمان ها پس از نبرد استالینگراد دیگر در جبهه شرق به موفقیتى دست نیافتند و  در نهایت  بارباروسا با شکست مواجه شده بود.

 

کانال رسمی تلگرام کولرگازی بانه ,کلیک کنید

فروشگاه کولرگازی بانه

راهنمای خرید کولرگازی ” کلیک کنید “

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *